بررسی تغییر کاربری اراضی استان قم همراه با پارامترهای اقلیمی با استفاده از فناوری سنجش از دور ماهواره‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مهندسی عمران-آب و سازه‌های هیدرولیکی. دانشگاه قم، قم ، ایران

2 مهندسی نقشه برداری دانشکده ژئودزی دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران

3 تهران، نارمک، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشکده عمران

4 دانشیار گروه مهندسی عمران. دانشگاه قم، قم ، ایران

چکیده

مدل‌سازی و نمایش پوشش اراضی مختلف دید جامعی به محققین حوزه‌های گوناگون ارائه می‌نماید. یکی از روش‌های اصلی مطالعات محیط زیستی، بررسی تغییر پوشش زمین و کاربری اراضی است. علاوه بر نمایش تغییرات خود به خودی طبیعت، تغییرات متاثر از فعالیت‌های انسانی نیز شامل این دسته مطالعات می‌گردد. امروزه با گسترش فرآورده‌های ماهوار‌ه‌ای، امکان نمایش کاربری اراضی مناطق مختلف بدون نیاز به بازدید‌های میدانی و به آسانی فراهم شده است. رفتار متفاوت امواج رسیده به سنجنده ماهواره‌ای از عوارض و پدیده‌های مختلف که به امضای طیفی معروف است، اساس تشخیص و آشکارسازی کاربری‌ها در نقشه می‌باشد. مطالعات این چنین در استان قم نیز به سبب روند رشد بسیار شهری و نیز وجود چند نوع اقلیم، مورد توجه قرار گرفته است. در پژوهش حاضر ابتدا براساس تغییرات پارامترهای اقلیمی/هواشناسی، زمان‌ها و گام‌های زمانی مطالعه انتخاب شد. سپس تصاویر سنجنده‌های مختلف ماهواره‌های لندست در گام‌های زمانی مشخص شده و اخذ گردید. دخیل نمودن تغییرات پارامترهای اقلیمی در مطالعه کاربری اراضی سبب برازش و مدل‌سازی هرچه واقعی‌تر تغییرات محی زیستی در دوره پژوهش گردید. تصاویر ماهواره‌ای مورد استفاده که مربوط به سال‌های 1989 تا 2019 میلادی با گامهای 5 ساله بودند، پیش پردازش، پردازش و در 11 کلاس طبقه‌بندی گردیدند. صحت سنجی روشهای مختلف طبقه‌بندی، سبب انتخاب دو روش کمترین فاصله و بیشترین احتمال شد. از جمله اهداف اصلی پژوهش حاضر ارائه تغییرات کلاسهای مختلف عوارض زیست محیطی به صورت کمی و کیفی ارائه شد. در نهایت برطبق داده‌ها و نمونه‌های حقیقی موجود، روش طبقه‌بندی حداکثر احتمال در استان قم مناسب‌تر ارزیابی گردید و در طبقه‌بندی نهایی به‌کار رفت. در مرحله آخر، تغییرات کلاس‌ها بین گام‌های زمانی نیز محاسبه و به صورت ماتریس تغییرات ارائه گردید. براساس نتایج، بین گام زمانی سال 2014 میلادی تا سال 2019 میلادی، کلاس‌های شهری، پهنه‌های آبی، کشاورزی و مراتع نوع 1 و 3 رشد قابل توجهی داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Investigation of Land Use Change in Qom Province along with Climatic Parameters Using Satellite Remote Sensing Technology

نویسندگان [English]

  • Nima Rohani 1
  • Afsaneh Moradi Faraj 2
  • Barat Mojaradi 3
  • Taher Rajaee 4
  • Ehsan Jabbari 4
1 1PhD Candidate of Civil Engineering-Water and Hydraulic Structures; University of Qom, Qom, Iran
2 MSc of Geodesy, Faculty of Geodesy & Geomatics Engineering, K. N. Toosi University of Technology, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Faculty of Civil Engineering. Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran
4 4Associate Professor of Civil Engineering. University of Qom, Qom, Iran
چکیده [English]

Modeling and showing the coverage of lands changes, provides a comprehensive view to researchers in various fields. One of the main methods of environmental studies is to study land cover/use change. In addition to showing spontaneous changes in nature, changes affected by human activities also fall into this category. Today, with the development of satellite products, it is possible to display land use in different regions without the need for field visits and easily. The different behavior of the waves received to the satellite sensor from the various phenomena, known as spectral signature is the basis for cognition and detection the uses on the map. Such studies in Qom province have also been considered due to the trend of very urban growth and the existence of several types of climate. In present study, based on changes in climatic / meteorological parameters, study times and time steps were selected. Then the images of various Landsat satellite sensors were taken at specified time steps, and these images were pre-processed, processed, and classified into 11 classes. The results were also presented quantitatively and qualitatively. Based on the available real data, the two maximum likelihood and minimum distance classification methods in Qom province were properly evaluated. Among these two, the maximum likelihood method was used in the final classification. Finally, class changes between time steps were calculated and presented as a change matrix. According to the results, between 2014 and 2019 A.D, urban, water, agriculture and ranges (types 1 and 3) have grown significantly.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land cover
  • Satellite Images
  • Landsat
  • Qom
  • Climate Change

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 23 فروردین 1400
  • تاریخ دریافت: 21 دی 1399
  • تاریخ بازنگری: 03 اسفند 1399
  • تاریخ پذیرش: 23 فروردین 1400