پایش جابجایی ارتفاعی زمین و تحلیل اثرات ژئومورفولوژیکی آن با استفاده از داده‌های دورسنجی (مطالعه موردی: زلزله 21 آبان 1396 سرپل ذهاب - ازگله)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه رازی

2 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 کارشناس آموزش گروه جغرافیا. دانشگله رازی

چکیده

در اثر رخداد زمین‌لرزه ناپایداری‌های زمین‌شناختی-ژئوتکنیکی بسیاری مانند ریزش‌های سنگی متعدد، لغزش‌‌های خاکی و سنگی، جریان واریزهای و گل روانه، فرونشست غارهای آهکی، روانگرایی و گسیختگی گسترشی روی می‌دهد. اقدامات زیادی پس از وقوع زلزله به‌منظور مدیریت بحران و ... صورت می‌پذیرد که یکی از اقدامات مهم پس از وقوع این بحران برآورد میزان جابجایی زمین و پایش تغییرات مورفولوژی حاصل از آن است. استفاده از فن‌آوری سنجش‌ازدور در علوم مختلف زمین به دلیل پوشش وسیع تصاویر ماهواره‌ای، بهنگام بودن تصاویر و هزینه پایین آن نسبت به روش‌های زمینی بسیار متداول است. یکی از کاربردهای سنجش‌ازدور نمایش و کنترل جابجایی‌های پوسته زمین در اثر عواملی چون زلزله، رانش، فرونشست است. تکنیک تداخل‌ سنجی راداری ابزار سنجش‌ازدور جدیدی است که برای کشف و نمایش فرونشست، زمین‌لغزش مورداستفاده قرار می‌گیرد. در این مقاله با استفاده از تداخل سنجی راداری، میدان تغییر شکل ناشی از حرکات بعد لرزه‌ای سرپل ذهاب در بازه زمانی 7 روزه 11/11/2017 تا 17/11/2017 به‌دست‌آمده است. بررسی نتایج تغییر شکل پس از زمین‌لرزه نشان می‌دهد؛ بیشترین میزان فرونشست زمین در شمال غرب شهر سرپل ذهاب (به میزان حدود 90 سانتی‌متر به سمت پایین) به وقوع پیوسته است. همچنین بیشترین بالاآمدگی زمین در اطراف کانون زلزله (شمال ازگله) به میزان حدود 30 سانتی‌متر (به‌طرف دربندی خان) به وقوع پیوسته. برای اعتبار سنجی نتایج از تصویر کوهرنسی (Cohearency-vv)استفاده گردید که نقاط مشخص‌شده به‌عنوان نشست و بالاآمدگی سطح زمین دارای مقدار کوهرنسی بالای 0.8 بوده که مطلوبیت نتایج را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

پایش جابجایی ارتفاعی زمین و تحلیل اثرات ژئومورفولوژیکی آن با استفاده از داده‌های دورسنجی (مطالعه موردی: زلزله 21 آبان 1396 سرپل ذهاب - ازگله)

نویسندگان [English]

  • ALI abdolmaleki 1
  • amjad maleki 2
  • ALI khazai 3
2 Associate Professor, Department of Geography, Razi University, Kermanshah, Iran
3 Geography Department Training Specialist. Razi University
چکیده [English]

در اثر رخداد زمین‌لرزه ناپایداری‌های زمین‌شناختی-ژئوتکنیکی بسیاری مانند ریزش‌های سنگی متعدد، لغزش‌‌های خاکی و سنگی، جریان واریزهای و گل روانه، فرونشست غارهای آهکی، روانگرایی و گسیختگی گسترشی روی می‌دهد. اقدامات زیادی پس از وقوع زلزله به‌منظور مدیریت بحران و ... صورت می‌پذیرد که یکی از اقدامات مهم پس از وقوع این بحران برآورد میزان جابجایی زمین و پایش تغییرات مورفولوژی حاصل از آن است. استفاده از فن‌آوری سنجش‌ازدور در علوم مختلف زمین به دلیل پوشش وسیع تصاویر ماهواره‌ای، بهنگام بودن تصاویر و هزینه پایین آن نسبت به روش‌های زمینی بسیار متداول است. یکی از کاربردهای سنجش‌ازدور نمایش و کنترل جابجایی‌های پوسته زمین در اثر عواملی چون زلزله، رانش، فرونشست است. تکنیک تداخل‌ سنجی راداری ابزار سنجش‌ازدور جدیدی است که برای کشف و نمایش فرونشست، زمین‌لغزش مورداستفاده قرار می‌گیرد. در این مقاله با استفاده از تداخل سنجی راداری، میدان تغییر شکل ناشی از حرکات بعد لرزه‌ای سرپل ذهاب در بازه زمانی 7 روزه 11/11/2017 تا 17/11/2017 به‌دست‌آمده است. بررسی نتایج تغییر شکل پس از زمین‌لرزه نشان می‌دهد؛ بیشترین میزان فرونشست زمین در شمال غرب شهر سرپل ذهاب (به میزان حدود 90 سانتی‌متر به سمت پایین) به وقوع پیوسته است. همچنین بیشترین بالاآمدگی زمین در اطراف کانون زلزله (شمال ازگله) به میزان حدود 30 سانتی‌متر (به‌طرف دربندی خان) به وقوع پیوسته. برای اعتبار سنجی نتایج از تصویر کوهرنسی (Cohearency-vv)استفاده گردید که نقاط مشخص‌شده به‌عنوان نشست و بالاآمدگی سطح زمین دارای مقدار کوهرنسی بالای 0.8 بوده که مطلوبیت نتایج را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها [English]

  • زلزله "
  • سرپل ذهاب "
  • تداخل سنجی راداری "
  • ژئومورفولوژی"
  • ؛"

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 18 فروردین 1400
  • تاریخ دریافت: 18 بهمن 1399
  • تاریخ بازنگری: 18 اسفند 1399
  • تاریخ پذیرش: 18 فروردین 1400