ارزیابی آسیب‌پذیری سفره‌های آب زیرزمینی دشت ایسین هرمزگان با استفاده از ‏مدل‌های تلفیقی در استیک و گادز (‏GODS‏) و با استعانت از سیستم اطلاعات ‏جغرافیایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آمایش محیط‌زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد واحد تهران شمال، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد واحد شاهرود، شاهرود، ایران

3 استادیار، گروه محیط‌زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی،دانشگاه آزاد واحد تهران شمال، تهران، ایران

چکیده

این تحقیق باهدف تهیه نقشه‌ی آسیب‌پذیری سفرة آب‌های زیرزمینی دشت ایسین هرمزگان با استفاده از مدل‌های در استیک وگادز (GODS) و با کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی انجام شد. مدل دراستیک از ترکیب هفت مشخصه هیدروژئولوژیک قابل‌اندازه‌گیری و مؤثر در انتقال آلودگی به آب‌های زیرزمینی شامل عمق سطح ایستابی، تغذیه خالص، محیط آبخوان، محیط خاک، توپوگرافی، اثر محیط غیراشباع و هدایت هیدرولیک تشکیل‌شده و مدل گادز نیز دارای چهار مشخصة نوع آبخوان، منطقه غیراشباع، عمق آب زیرزمینی و نوع خاک بوده که در این تحقیق مورداستفاده قرار گرفت. تهیه لایه‌های هر مدل و رتبه‌بندی و وزن دهی آن‌ها با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی انجام، سپس، نقشه‌های آسیب‌پذیری از هم‌پوشانی این لایه‌ها تهیه‌شده است. نتایج نقشة نهایی آسیب‌پذیری آبخوان ایسین با مدل دراستیک که تقریباً کامل‌ترین شاخص برای ارزیابی نیروی آسیب‌پذیری آب‌های زیرزمینی است، نشان داد بیشتر سطح آبخوان این دشت را محدودة آسیب‌پذیری کم تا متوسط (66/33 درصد) و کمترین سطح مربوط به محدودة آسیب‌پذیری زیاد (84/10 درصد) در غرب محدودة موردمطالعه قرار دارد. همچنین نتایج حاصل از مدل گادز نشان داد، بیشترین سطح دشت ایسین (83/66 درصد) در محدودة آسیب‌پذیری متوسط با رتبه‌ای بین 5/0 تا 3/0 قرار می‌گیرند و کمترین سطح (31/11 درصد) هم مربوط به پتانسیل آسیب‌پذیری زیاد با رتبه 5/0 تا 7/0 است. به‌طورکلی در هر دو مدل، نیروی آسیب‌پذیری ذاتی آبخوان ایسین در محدوده‌های آسیب‌پذیری کم تا زیاد ارزیابی‌شده ولی حدود گسترش محدوده‌های آسیب‌پذیری آن‌ها متفاوت بوده است و مدل دراستیک محدوده‌های مختلف آسیب‌پذیری را به دلیل مشخصه‌های بیشتر و وزن دهی متفاوت این مشخصه‌ها بر اساس نقش آن‌ها در تعیین آلودگی به‌طور دقیق‌تری مشخص کرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Groundwater Vulnerability of aquifers in Aisin plain of ‎Hormozgan by combing, DRASTIC and GODS models and GIS

نویسندگان [English]

  • Majid Pourbalighy 1
  • Sahar Rezayan 2
  • Maryam Rafaty 3
  • Rokhshad Hejazi 3
1 PhD. Student of Environmental Planning, Faculty of Marine Science and Technology, Azad University of North Tehran Branch,Tehran ,Iran
2 Associate Professor, Department of Environmental, Faculty of Environment, Azad University of Shahroud Branch,Shahroud ,Iran
3 Assistant Professor, Department of Environmental, Faculty of Marine Science and Technology, Azad University of North Tehran Branch,Tehran ,Iran
چکیده [English]

The purpose of ‎this study was to prepare a map of groundwater vulnerability in the Aisin plain by DRASTIC and GODS methods and with the help of GIS system. The DRASTIC method consists of a combination of seven measurable and effective hydrogeological characteristics in the transfer of contamination to groundwater, including groundwater depth, net recharge, aquifer, soil environment, topography, Impact of vadose zone and hydraulic conductivity and the GODS model has four characteristics of aquifer type, Impact of vadose zone, groundwater depth and soil type which was used in research. Preparation of layers of each model and their ranking and weighting is done using GIS, then vulnerability maps were prepared from the overlap of these layers. The results of the final map of Aisin aquifer vulnerability by DRASTIC method, which is almost the most complete indicator for assessing groundwater vulnerability, showed that most of the aquifer surface of this The plain has a range of low to medium vulnerability (33.66%) and the lowest level of high vulnerability (10.84%) in the west of the study area. Also, the results of GODS model showed that most of the Aisin plain (66.83%) is in the range of moderate vulnerability with ranks between 0.5 to 0.3 and the lowest level (11.31%) is related to high vulnerability potential with a rank of 0.5 to 0.7. In general, in both methods, the inherent vulnerability of the Aisin aquifer has been evaluated in low to high vulnerability ranges, but the extent of expansion of their vulnerability ranges has been different. And the DRASTIC model of different areas of vulnerability due to more characteristics and different weighting of these characteristics based on their role in Determination of contamination is more accurately identified.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Groundwater
  • DRASTIC method
  • geographical information system
  • GODS model
  • Aisin plain

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 11 فروردین 1400
  • تاریخ دریافت: 20 اسفند 1399
  • تاریخ بازنگری: 05 فروردین 1400
  • تاریخ پذیرش: 11 فروردین 1400